Bir Şarkıyı Yaratan Efsane Sesler; Dönence

Bazı şarkılar vardır, içerisinde barındırdığı tüm detaylarla efsane olmayı başarmıştır. Melodi, armoni, sözler, kullanılan enstrümanlar, vokal ve hatta kayıt o şarkının ruhuna derinden tesir eder. İşte 1981 yılında İstanbul Gelişim Stüdyosu’nda kaydedilen Barış Manço ve Kurtalan Ekspres’e ait Dönence de bu şarkılardandır.  Dönemin Kurtalan Ekspres üyeleri, Celal Güven (Glockenspiel), Nejat Tekdal (Tuşlu Çalgılar) ve Ahmet Güvenç’in (Bas Gitar), kollektif çalışmasıyla melodisi şekillenen Dönence, üzerine Barış Manço’nun yazdığı derin, anlamlı sözlerle son halini almıştır. Progresif Rock, Elektronik Müzik ve Funk etkilerinin yoğun olarak hissedildiği şarkı, yayınlandıktan sonra büyük ses getirmiş ve unutulmazlar arasına girmiştir. 

Şimdi şarkıyı şöyle bir aklınızdan geçirelim. Bu şarkıda yıllardır duyduğumuz bu değişik sesler nereden gelmektedir? Özetleyelim. Şarkı Celal Güven’in ürpertici bir glockenspiel melodisiyle açılır. Ardından gelen ARP Omni-2 synthesizer harika string sounduyla dinleyiciyi selamlar. Bu cihaz ARP firması tarafından 1977-1981 yılları arasında üretilmiş yaylı ve nefesli sazları simule eden polifonik bir analog cihazdır. Ve işte bu noktada şarkının temel soundunu oluşturan Moog Minimoog synthesizer devreye girer ve bas tonlarıyla harika bir açılış yapar. Minimoog öylesine bir cihaz değildir. 1969 yılında piyasaya sunulan müzik dünyasını temelinden değiştiren, dünyanın ilk kompakt ticari analog synthesizerıdır. Monofonik bir cihaz olan Minimoog, basları olduğu kadar tizleriyle de çok parlak bir ses sahiptir. Minimoog’la üzerinde bulunan osilatör ve filtreler sayesinde efektif sesler yaratmak da mümkündür. Bir dipnot olarak belirtelim. Bu cihaz tuşlu çalgılardaki Nejat Tekdal’ın istek ve tavsiyesiyle o dönem Barış Manço tarafından İngiltere’den ülkemize getirilmiştir. 

İşte Dönence’nin o meşhur soundu da zaten şarkının en önemli yapı taşı olan bas gitarla birlikte Minimoog’un bu harika tonlarına teslim edilmiştir. Cihazla şarkının hem giriş bölümündeki ve diğer bölümlerdeki bas sesleri hem de ana melodi çalınmıştır. Başta bahsettiğimiz ARP Omni-2 ise efsane string sesleri ile tüm bölümlerde bu başarılı altyapıyı tamamlar. Dönence işte Türk popüler müziğinde böylesine simge olmuş, Barış Manço ve Kurtalan Ekspres’in kendi müziklerinde farklı bir kapıyı araladıkları, elektronik tuşlu çalgıların da olukça başarıyla kullanıldığı efsane bir şarkıdır. Eserin arka planında ise usta ellere teslim edilmiş başarılı bir icra ve kayıt öyküsü vardır.